桂越国际铁路的修筑始于19世纪80年代末,筑成后因法国损害了中国的利益未能实现通车。抗战期间,为使国际援华物资输入中国,国民政府组织力量修筑了湘桂线和黔桂线,经广西镇南关通往越南。即将通车之际,日军发动桂南战役,切断了这条交通线,使其再次丧失运输功能。1885年签订的《中法会订越南条约十款》,1896年签订的中法《龙州至镇南关铁路合同》和1899年签订的中法《龙州至镇南关续立铁路合同》,以及国民政府交通部门参与修筑这条国际铁路决策的要人,以不同的形式记载了这一过程。外交部门、社会媒体等也留下了不少有关这条铁路的记载。这些资料,揭示出近代中越两国铁路建设的曲折发展道路及其被列强欺辱的命运。其历史价值和文献价值非同寻常,值得关注。
Việc xây dựng tuyến đường sắt quốc tế Quảng Tây-Việt Nam bắt đầu vào cuối những năm 80 của thế kỷ 19. Sau khi xây dựng xong không được thông xe vì Pháp làm tổn hại đến lợi ích của Trung Quốc. Trong chiến tranh chống Nhật,để đưa vật liệu viện trợ quốc tế đến Trung Quốc,chính phủ quốc dân đã tổ chức lực lượng xây dựng tuyến Hồ Nam - Quảng Tây và tuyến Quý Châu - Quảng Tây,đi qua Trấn Nam Quan Quảng Tây chạy về Việt Nam. Khi sắp thông xe,quân đội Nhật phát động trận chiến miền Nam Quảng Tây,trận đánh đã làm đứt gãy tuyến đường sắt này và một lần nữa khiến nó mất đi chức năng vận chuyển. “Mười điều ước Trung Pháp ký kết với Việt Nam” ký năm 1885,“Hợp đồng đường sắt từ Long Châu đến Trấn Nam Quan” ký năm 1896 và “Hợp đồng đường sắt tiếp lập từ Long Châu đến Trấn Nam Quan” ký năm 1899 cùng các yếu nhân trong Bộ Giao thông của chính phủ quốc dân tham gia quyết sách xây dựng tuyến đường sắt quốc tế này đã ghi lại quá trình đó dưới các hình thức khác nhau. Bộ Ngoại giao và bên truyền thông cũng đã để lại nhiều ghi chép về tuyến đường sắt này. Những dữ liệu này thể hiện rõ con đường phát triển gian truân của việc xây dựng tuyến đường sắt Trung - Việt thời cận đại và số phận bị các cường quốc chèn ép sỉ nhục của nó. Giá trị lịch sử và giá trị tham khảo của nó là phi thường và đáng được quan tâm.
The construction of the Guangxi-Vietnam International Railway began in the late 1880s. It failed to open to traffic because France harmed China’s interests after its completion. During the Anti-Japanese War,in order to bring international aid materials to China,the ROC government organized forces to build the Xiang-Gui Railway and Qian-Gui Railway,linking Vietnam via Zhen Nan Guan in Guangxi. When it was about to open to traffic,the Japanese army launched the Battle of Southern Gui,cutting off this line of communication. Once again the transportation lost the function. The Treaty of Tientsin (1885),Longzhou-Zhennanguan Railway Contract (1896),and Longzhou-Zhennanguan Renewal Railway Contract(1899) between China and France,and important figures from the transportation department of the ROC government participating in the decision to build the railway,all recorded this process in different forms. The ministry of foreign affairs and social media also left many records about this affair. These data reveal the tortuous development process of the construction and the fate of being bullied by the great powers in China and Vietnam. The historical and documentary value is extraordinary and deserve attention.